Yeni Nesil Çiftçi Kadın Buluşmaları, kadınların liderlik ettiği tarım ve gıda kooperatiflerini güçlendirmek amacıyla hayata geçirilen kapsamlı bir destek programı olarak başladı. Türkiye İş Bankası ile Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ortaklığında yürütülen iş birliği, Birleşmiş Milletler tarafından 2026’nın “Uluslararası Kadın Çiftçi Yılı” ilan edilmesi çerçevesinde kadın üreticilerin ekonomik ve sosyal hayatta daha güçlü yer almasını hedefliyor. Program, kırsal kalkınmayı desteklerken kadın kooperatiflerinin dijital pazarlara erişimini artırmayı ve üretimden satışa uzanan tüm süreçlerde kapasite kazandırmayı amaçlıyor.
Tarım ve gıda sektöründe üretici kadınlar; kırsal kalkınma, gıda güvenliği ve sürdürülebilir üretim açısından kritik rol üstleniyor. Bu gerçekten hareket eden İş Bankası ve FAO, emeğiyle toprağa yön veren kadın üreticilerin finansmana, bilgiye ve pazara erişimini güçlendirecek bütüncül bir destek modeli oluşturdu. Programın tanıtımı, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü haftasında kamu, akademi, sivil toplum ve kooperatif temsilcilerinin katılımıyla gerçekleştirildi.
Kadınların Güçlenmesi Kalkınmanın Anahtarı
İş Bankası Genel Müdür Yardımcısı Sezgin Yılmaz, Birleşmiş Milletler’in 2025’i “Kooperatifler Yılı”, 2026’yı ise “Uluslararası Kadın Çiftçi Yılı” ilan etmesinin tarımda kadın emeğinin görünür kılınması açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu vurguladı. Türkiye’de tarım sektöründe yaklaşık 5 milyon kişinin çalıştığını, bunun 2 milyonunu kadınların oluşturduğunu belirten Yılmaz, kadınların Çiftçi Kayıt Sistemi’ndeki oranının yalnızca yüzde 15 seviyesinde kaldığını ifade etti.
Kadın üreticilerin güçlü varlığının finansman, eğitim ve pazar erişimiyle desteklenmesinin hem kırsal kalkınma hem de sürdürülebilir tarımsal üretim için kritik önem taşıdığını belirten Yılmaz, bankanın tarım alanındaki ihtisas şubeleri, çiftçi buluşmaları ve çok yönlü eğitim programlarıyla üreticilerin yanında yer aldığını söyledi. Ayrıca bankanın iştirakleri aracılığıyla pazarlama ve teknoloji desteği sunduklarını vurguladı.
Yılmaz, FAO iş birliğiyle yürütülen programın kadın liderliğindeki kooperatiflerin teknik ve yönetsel kapasitelerini artıracağını, dijital pazarlara erişimlerini güçlendireceğini ve başarı hikâyelerini daha geniş kitlelere ulaştıracağını belirtti. Kadınların öncülük ettiği kooperatiflerin büyümesinin yerel ekonomileri ve toplumsal dayanışmayı güçlendirdiğini ifade eden Yılmaz, kadın emeğinin ülkenin geleceğine yapılan yatırım olduğunu söyledi.
Kadınlar Dijital Pazarda Aktif Girişimcilere Dönüşüyor
FAO Türkiye Temsilci Yardımcısı Dr. Ayşegül Selışık, programın kadınların üretimdeki emeğini ekonomik değere dönüştürmeyi hedeflediğini belirtti. Tarım-gıda sistemlerinde dönüşüm için kadınların merkeze alınması gerektiğini vurgulayan Selışık, kadın çiftçilerin aynı büyüklükte arazi yönetseler dahi erkeklere kıyasla ortalama yüzde 24 verimlilik farkı yaşadığını söyledi.
İklim krizinin etkilerine de dikkat çeken Selışık, aşırı sıcak geçen her günün kadın çiftçilerin mahsul değerini erkeklere kıyasla yüzde 3 daha fazla düşürdüğünü ifade etti. İstihdam, eğitim ve gelir alanlarındaki cinsiyet farklarının azaltılmasının gıda güvensizliği farkının yüzde 52’sini ortadan kaldırabileceğini belirtti.
Kadın kooperatiflerinin kırsal ekonominin temel taşı olduğuna işaret eden Selışık, bu yapıların yalnızca üretim yapmadığını; yerel ekonomiyi canlı tuttuğunu, geleneksel bilgiyi koruduğunu ve sosyal dayanışmayı güçlendirdiğini söyledi. FAO’nun teknik kapasite desteği sağladığını, İş Bankası’nın ise kooperatiflere güçlü bir dijital satış ağı sunduğunu belirten Selışık, kadın üreticilerin artık markasını yöneten ve dijital pazarda aktif rol alan girişimcilere dönüştüğünü ifade etti.
Eğitimden Satışa Uçtan Uca Destek Mekanizması
Program kapsamında kadın kooperatifleri; ürün geliştirme, satış ve pazarlama süreçlerinin tamamında destek alacak. Katılımcılara gıda güvenliği, mevzuata uyum, izlenebilirlik, markalaşma, ürün tasarımı, ambalaj ve lojistik yönetimi, dijital okuryazarlık, zirai ve finansal okuryazarlık ile sosyal medya yönetimi konularında kapsamlı eğitimler verilecek.
Eğitimleri tamamlayan kooperatifler, FAO’nun Kooperatif Destek Programı için geliştirilen Hepyerinden Dijital Platformu’na entegre edilecek. Platformda yer alan ürünler, İş Bankası iştiraki olan Pazarama üzerinden ülke genelinde satışa sunulacak. Böylece üreticiler kalite ve gıda güvenliği standartlarını güçlendirirken kampanya ve görünürlük destekleriyle daha geniş tüketici kitlelerine ulaşacak.
Program sürecinde ayrıca “Çiftçi Kadın Hikâyeleri” başlığı altında kısa video ve dijital içerikler hazırlanacak. Dijital pazara entegre edilen kooperatiflerin dönüşüm hikâyeleri geniş kitlelerle buluşturulacak ve kadın üreticilerin marka bilinirliği artırılacak.
